علايمى از عالم مثال كدَوىّ النحل أو سلسلة الجرس . اينكه در حديث مفضَّل از امام صادق - عليه السلام - سؤال شد : كيف كنتم في الأظلّة ؟ مراد از « أظلّه » و « ظلّة خضراء » تحقق آن بزرگواران به صور قدريه در حضرت « لاهوت » و مرتبهء واحديت و مقام ظهور صور قدريه و اعيان ثابته مىباشد . اينكه فرمود : « في ظلّة خضراء » ، وجه تسميهء ساكنان در حضرت لاهوت به « في ظلّة خضراء » يا وجه اطلاق « أظلّة » به خضراء آن است كه « خُضْرت » سياهى مخلوط و ممزوج به سفيدى را گويند ؛ و در لسان ارباب عرفان كه گويند « سياهى خود نشان از نور ذاتست » ، و تعريف اين اكابر ، و يا تعبير آنها ، از نور ذاتْ به ظلمت و سياهى ، از جهت تماميت ظهور ذات است ، كه به لحاظ آنكه نور باهر ابهرِ ذات از جهت شدت و تماميت و اطلاق ذاتىِ معرّا از قيد اطلاق در منتهاى ظهور است ، و به لحاظ عدم توانايى و عجز صاحب شهود از مشاهدهء نور ذات و عدم قدرت مقيد بر شهود مطلق ، از اين نور تعبير به « سياهى » كرده‌اند ، ولى سياهى ممدوح . و در حديث مشهور نبوى - صلّى اللَّه عليه و آله - است كه از آن حضرت سؤال شد : هل رأيتَ ربّك ؟ فرمود : « نورٌ إنّي أَرَاهُ » « 1 » . از اين لحاظ اهل تحقيق فرموده‌اند : النور لا يُدرك ويُدرك به ؛ والضياء يُدرك ويدرك به « 2 » . هر چند كه در

--> ( 1 ) - المسند ، أحمد بن حنبل ، ج 15 ، ص 512 ، حديث 21287 ؛ صحيح مسلم ، ج 1 ، ص 210 ، حديث 291 . ( 2 ) - راجع : الفكوك ، ص 226 ، فكّ اليوسفي .